Fuck taboos

Schaamluis (platjes): zo herken je ze, raak je ze kwijt en krijg je ze nooit meer.

Kleine krabbetjes in je schaamhaar. Het klinkt als een horrorfilm, maar het is een van de makkelijkst te verhelpen dingen die je daar beneden kunt oplopen.

Schaamluis, in de volksmond platjes, zijn kleine krabachtige luizen van één tot twee millimeter die in grof lichaamshaar leven en van bloed leven. Je herkent ze aan hevige jeuk, vooral 's nachts, kleine blauwgrijze vlekjes op de huid en neten aan de haarbasis. Je raakt ze kwijt met een luizenmiddel van de apotheek op alle behaarde delen, een herhaling na een week en wasgoed op 60 graden.

Hey man. Het is 3 uur 's nachts en je ligt te krabben alsof je leven ervan afhangt. In het licht van je telefoon zie je iets bewegen tussen de haren. Welkom bij een van de oudste bewoners van de mensheid: de schaamluis. Goed nieuws vooraf: ze zijn ongevaarlijk, ze dragen geen ziektes over en je bent er binnen een week vanaf. Minder goed nieuws: je moet er wel iets aan doen, want vanzelf gaan ze niet weg. Hieronder het hele verhaal, inclusief waarom het beestje tegenwoordig een stuk minder vaak voorkomt.

Wat zijn platjes precies?

Schaamluizen zijn een eigen soort, anders dan hoofdluizen. Ze zijn breder en platter (vandaar de bijnaam), hebben grote klauwen aan hun voorpoten en zien er onder een loep uit als kleine krabben. Daarmee grijpen ze zich vast aan dik, grof haar. Ze zitten dus in je schaamhaar, maar ook op je ballen, in je bilspleet, in oksel-, borst- en buikhaar, in je baard en in uitzonderlijke gevallen in je wenkbrauwen of wimpers. Op je hoofd zitten ze bijna nooit, dat haar is te dun voor hun grip.

Ze leven van bloed. Een paar keer per dag bijten ze, en van die beetjes krijg je de jeuk. De vrouwtjes leggen neten (eitjes) aan de basis van de haren, die na ongeveer een week uitkomen. Een luis leeft zo'n drie tot vier weken op je lijf. Zonder gastheer houdt hij het maar één tot twee dagen vol.

Hygiëne heeft er niets mee te maken. Platjes vinden een schoon lijf net zo lekker als een vies lijf. Je krijgt ze door contact, niet door niet te douchen. Dus nee, je bent niet vies. Je hebt gewoon pech gehad.

Zo herken je ze.

Jeuk, vooral 's nachts. Het eerste en meest irritante signaal. Vaak begint het een week of twee na de besmetting.
Kleine blauwgrijze vlekjes. Dat zijn de beetplekken. Ze zitten op je buik, dijen en rond je kruis.
Bewegende puntjes. Grijsbruin, één tot twee millimeter, vaak stil aan de basis van een haar. Met een loep zie je de krabvorm.
Neten. Kleine witgele bolletjes die vastgeplakt zitten aan de haren, vlak bij de huid, en die je niet zo weg kunt vegen.
Donkere spikkels in je boxer. Dat is luizenpoep. Klinkt smerig, is wel een betrouwbaar teken.

Zo raak je ze kwijt.

Haal een luizenmiddel bij de apotheek of drogist Vraag om een middel tegen schaamluis (meestal een crème of lotion met permetrine). Zonder recept verkrijgbaar. De drogist kijkt er niet van op, dit vragen ze vaker.
Behandel álle behaarde delen onder je nek Niet alleen je schaamhaar. Ook ballen, bilspleet, buik, borst, oksels en dijen. Volg de bijsluiter voor hoe lang het moet inwerken en spoel daarna af. Je baard doet mee als je daar iets gevoeld hebt. Wimpers en wenkbrauwen nooit met deze middelen: daarvoor bel je de huisarts.
Was alles op 60 graden Beddengoed, handdoeken, boxers, pyjama en alles wat de afgelopen dagen tegen je lijf heeft gezeten. Wat niet op 60 kan, stop je drie dagen in een dichte zak. Zonder jou gaan ze dood.
Herhaal de behandeling na zeven tot tien dagen De eerste ronde doodt de luizen, maar niet altijd alle neten. De tweede ronde pakt wat daarna is uitgekomen. Sla deze stap over en je begint over drie weken opnieuw.
Waarschuw je bedpartner(s) Van de afgelopen maand. Ongemakkelijk gesprek, maar wel nodig: behandelen jullie niet tegelijk, dan geven jullie ze aan elkaar terug.

En doe die soa-test gewoon.

Platjes krijg je via intiem contact, en wie platjes oploopt, loopt statistisch vaak ook iets anders op. Een condoom beschermt niet tegen schaamluis, want ze zitten in het haar, niet op de penis. Even testen via huisarts of GGD is anoniem, gratis of goedkoop, en haalt een hoop gedoe uit je hoofd.

Scheren tegen platjes: werkt dat?

Eerlijk antwoord: half. Een luis die in een netjes getrimd gazon landt, vindt weinig om zich aan vast te houden. Daarom brengen onderzoekers de forse afname van schaamluis in de afgelopen twintig jaar in verband met de opmars van trimmen en scheren. Minder haar is simpelweg minder leefgebied.

Maar als je ze al hebt, is alleen scheren niet genoeg. Ze zitten ook in je bilspleet, op je buik, in je oksels, en neten die je mist blijven zitten. Scheren vervangt dus geen luizenmiddel. Wat het wel doet: de behandeling makkelijker maken en de kans dat je ze opnieuw oploopt flink verkleinen. Kort trimmen na de kuur is daarom een prima idee. Gladscheren mag ook, maar doe dat voorzichtig op een huid die nog geïrriteerd is; de uitleg staat in onze gids schaamhaar scheren.

Wat je doet	Helpt het?	Waarom
Luizenmiddel, twee rondes	Ja, dit lost het op	Doodt luizen en de neten die later uitkomen
Wassen op 60 graden	Ja, noodzakelijk	Voorkomt herbesmetting via beddengoed en kleding
Trimmen of scheren	Deels	Minder leefgebied en betere preventie, maar het vervangt het middel niet
Alleen vaker douchen	Nee	Luizen en neten overleven water en zeep prima
Hoofdluizenshampoo	Alleen als het middel ook voor schaamluis is bedoeld	Check de bijsluiter, niet alle middelen zijn hetzelfde

Veelgestelde vragen.

Hoe krijg je schaamluis?

Bijna altijd door intiem lichaamscontact, meestal seks, met iemand die ze heeft. Besmetting via beddengoed, handdoeken of kleding is zeldzaam maar mogelijk, omdat een luis zonder gastheer één tot twee dagen overleeft. Via een toiletbril krijg je ze vrijwel nooit: luizen kunnen niet springen en laten glad oppervlak snel los.

Zijn platjes gevaarlijk?

Nee. Schaamluizen dragen geen ziektes over. Het enige risico is dat je door krabben wondjes maakt die kunnen ontsteken. Wel zijn ze een signaal om je op andere soa's te laten testen, omdat ze via hetzelfde contact worden overgedragen.

Hoe lang duurt het voordat ze weg zijn?

De luizen zelf zijn na de eerste behandeling dood. De jeuk kan nog een week of twee aanhouden omdat je huid moet herstellen van de beetjes. Na de tweede behandelronde, zeven tot tien dagen later, ben je er definitief vanaf, op voorwaarde dat je wasgoed is gewassen en je partner ook is behandeld.

Kun je schaamluis krijgen zonder seks?

Het kan, maar het is zeldzaam. Nauw lichaamscontact zonder seks (bijvoorbeeld samen in één bed slapen) of gedeeld beddengoed en handdoeken kunnen ze overbrengen. Seksueel contact is verreweg de meest voorkomende route.

Helpt scheren tegen schaamluis?

Als preventie wel: in kort of geen haar kunnen platjes zich nauwelijks vasthouden, wat waarschijnlijk verklaart waarom ze de laatste decennia veel minder voorkomen. Als behandeling niet: ze zitten ook in andere lichaamsbeharing en neten blijven zitten. Een luizenmiddel blijft nodig; trimmen erna maakt herbesmetting een stuk onwaarschijnlijker.

Komen schaamluizen nog voor in Nederland?

Ja, al veel minder dan vroeger. Huisartsen en soa-poli's zien het aantal gevallen al jaren dalen, een ontwikkeling die wordt gekoppeld aan het feit dat steeds meer mensen hun schaamhaar trimmen of scheren. Verdwenen zijn ze niet, dus bij hevige nachtelijke jeuk in je kruis blijft het een mogelijkheid.

Jeuk, maar geen luis?

Jeuk daar beneden heeft vaker een saaiere oorzaak: zweet, schimmel, scheerirritatie of een boxer die niet ademt. Lees dan ons artikel over jeukende ballen, en hoe je de hele zone rustig en fris houdt staat in de ultieme gids voor mannenhygiëne.

Minder gazon, minder gasten.

Kort getrimd haar is het beste wat je tegen ongenode bewoners kunt doen. De Bush Buster 4.0 doet het veilig, zonder wondjes, ook op een huid die net een kuur achter de rug heeft. Het hele pakket voor daar beneden zit in de BALZY grooming box.

Confidence starts below.

Schaamluis (platjes): zo herken je ze, raak je ze kwijt en krijg je ze nooit meer!